Video of talk about data in the smart city, Betweterfestival 29 September 2017

For the Betweterfestival on 29 September 2017, I gave a talk about the increasingly dominant role of data in the ‘smart city’. The talk was called “A Walk in the smart city” (Een wandeling in de slimme stad). The talk was in Dutch. See video registration below:

Een wandeling in de slimme stad

Stel je voor:

Je bent vandaag precies op tijd opgestaan dankzij de slimme wekker op je smartphone die in je agenda heeft gezien waar en hoe laat je eerste afspraak is. Je smartphone speelt een nieuwe liedje dat ergens bekend klinkt, aanbevolen door je online muziekdienst. Tijdens je ontbijt merk je dat de melk op is. Geen zorgen, je ijskast bestelt zelf nieuwe. Je checkt uit je huis: de sloten gaan vanzelf dicht, de verwarming wordt iets lager gezet. Je stapt de straat op en ziet uit je ooghoek dat meerdere cameras reageren op je beweging en naar je toe draaien. Je checkt in op de trein of bus met je OV chipkaart, waarbij ergens achter de schermen slimme software registreert dat je later bent dan normaal. Is er iets aan de hand? Op het station haal je koffie en wordt jouw klantenkaart gescand. Hey, met suiker, mm, niet zo gezond… Je moet naar een werkafspraak. Je neemt een deelauto en opent het portier met de app op je smartphone; je gebruikt Google Maps om uit te vinden waar je precies moet zijn. Vlak voordat je weer thuis bent geeft je smartphone een signaaltje door een je slimme energiemeter dat je in de buurt bent, en de verwarming gaat alvast hoger. ’s Avonds denk je: kom ik ga eens naar het Betweterfestival; je appt je vrienden hoe laat ze er zijn. Heb je dankzij een parkeerapp een plekje gevonden?

Is dit de toekomst? Willen we dit? Dit verhaaltje is beetje saai en gewoontjes, maar voelt ook vreemd. Alles is gestuurd door data. Steeds meer activiteiten en situaties in het stedelijk leven raken gedataficeerd.

Wat betekent dit voor ons leven in de stad? Worden onze steden slimmer van big data? 

Data in de slimme stad

Een groot aantal steden heeft de ambitie om “slim” te worden; zogenaamde ‘smart cities’. Smart cities gebruiken big data om allerlei processen in realtime te monitoren en beslissingen te kunnen nemen. Wat voor processen hebben we het over?

Denk bijvoorbeeld aan het verkeer: met sensoren, met camera’s en met gegevens van navigatie-apps op mobiele telefoons kan heel precies in kaart worden gebracht hoeveel auto’s ergens stilstaan en waar files dreigen. Met slimme verkeerslichten en bewegwijzering kunnen die files voorkomen of verlicht worden, is de hoop.

Dit roept allerlei vragen op over de rol van data in de zogenaamde slimme stad. Ik ga in op twee van die vragen:

1. Wat vertellen data ons, wat representeren ze? En – in aansluiting bij het thema van dit festival – waar ligt de grens tussen ideaal en realiteit, tussen feit en fictie?

2. Wie of wat wordt er nu echt slimmer en beter van die data?

Wat vertellen data?

In tegenstelling tot wat veel mensen denken of hopen, zijn data geen pure representatie of afspiegeling van de werkelijkheid. Data construeren ook de werkelijkheid.

Voorbeeld1. Crime maps

Er bestaan steeds meer misdaadkaarten, interactieve digitale kaarten die aangegeven waar welke misdaad plaatsvindt.

Vraag aan publiek: Wat vertellen die crime maps ons eigenlijk?

We denken dat die crime maps iets vertellen over hoeveel inbraken er hebben plaatsgevonden; waar het veiliger of onveiliger is in de stad. Maar wat ze ons werkelijk vertellen is waar er aangifte is gedaan. En dat is echt iets anders. We denken dat we met data een objectieve werkelijkheid zien maar in feite is die gekleurd. Zichtbare misdaad zoals overvallen en inbraken staan erop, onzichtbare misdaad zoals huislijk geweld of witteboordencriminaliteit vaak niet.

Data gaan zo je gedrag en ervaring van de stad sturen.

– Waar loop ik rustig over straat en waan ik me veilig, Waar trek in m’n hoodie nog wat verder over m’n hoofd, waar trek ik wat anders aan?

– Waar koop ik wel of niet een huis?

– Waar betaal ik een hogere premie voor een inboedelverzekering?

Kortom: data en maps zijn niet uitsluitend een afspiegeling van de realiteit, maar produceren ook onze realiteit.

Wie wordt beter van data in de slimme stad?

Met je klantenkaart spaar je voor een gratis kopje koffie. Maar hoe graag we er ook in willen geloven, gratis bestaat natuurlijk niet. We moeten ons afvragen: wat is de transactie hier? Je betaalt met je persoonlijke data en die is heel waardevol voor bedrijven. Maar is die data niet gewoon van jou? “If the product is free, you are the product” .

Nog interessanter vind ik de meer maatschappelijke vraagstukken rondom data. Laten we nog eens teruggaan naar de slimme parkeer-app.

Aan de ene kant lijkt dat positief. In drukke steden is naar verluid 30% van het verkeer opzoek naar en parkeerplek. Een app die helpt met parkeren

is fijn voor iedereen, toch? Maar achterliggende vraag blijft verborgen: nl. wat willen we met de toekomst van mobiliteit? Willen we wel dat automobiliteit aantrekkelijker wordt?

Vaak zie je dat slimme apps complexe vraagstukken verhullen, of simpele oplossingen bieden voor iets dat veel ingewikkelder is.

Kortom, wat ik jullie mee wil geven: vertrouw niet teveel op de belofte dat technologie en data simpele oplossingen bieden voor complexe problemen. Die fictie bestaat in feite niet. Complexe problemen laten zich niet met simpele technologie oplossen. Samengevat: there is no app for that!

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *